Ajans seçmeden önce isteyeceğiniz 10 kanıt
Web tasarım firması ya da dijital ajans seçerken isteyeceğiniz 10 kanıt: canlı işler, referans, hesap ve kod sahipliği, rapor, sözleşme, KVKK, çıkış planı.
Kısaca: Bir web ya da dijital ajansı sunumuyla değil, gösterebildikleriyle değerlendirin: canlı işler, konuşabileceğiniz bir referans, alan adının ve hesapların sizde kalacağını, kaynak kodun durumunu da açıkça yazan bir sözleşme, örnek bir rapor, yazılı bakım kapsamı ve bir çıkış planı. Aşağıdaki 10 maddeyi teklif aşamasında isteyin. Bir ajansın cevap veremediği ya da geçiştirdiği madde, kararınız için en açık uyarıdır.
Bu yazıyı bir ajans olarak yazıyoruz, bu yüzden "bizi seçin" demeyeceğiz. Listedeki her maddeyi bizim teklifimiz için de kullanabilirsiniz. İzmir'de ya da başka bir şehirde web tasarım firması, reklam ajansı veya sosyal medya ajansı ararken karşınıza çıkan sunumlar birbirine çok benzer: güzel ekran görüntüleri, tanıdık logolar, "sonuç odaklı" ifadesi. Kararı kolaylaştıran, bu sunumların arkasındaki kanıtı istemektir.
İstenecek 10 kanıt
1. Canlı adresi olan örnek işler
Ekran görüntüsü değil, bugün yayında olan adres isteyin. Siteyi telefonunuzda açın, birkaç sayfa gezin, iletişim formunu bulun. Yıllar önce yapılmış ve artık yayında olmayan işler ajansın geçmişini gösterir, bugünkü kalitesini göstermez.
Aynı derecede önemli soru şu: o işte ajansın payı neydi? Tasarımın tamamı mı, yalnız yazılım mı, yalnız bir bölüm mü? Referans listesinde büyük bir markanın logosunu gördüğünüzde, o markaya yapılan işin sınırını sorun. Biz de proje sayfalarımızda her işte neyi üstlendiğimizi (tasarım, yazılım, içerik, fotoğraf ya da reklam) ayrı ayrı yazıyoruz.
2. Konuşabileceğiniz bir referans
Ajanstan, sizinkine benzer bir iş yaptığı bir müşterisiyle kısa bir telefon görüşmesi ayarlamasını isteyin. Referansa şunları sorun: takvime uyuldu mu, bir sorun çıktığında kim ve ne kadar sürede cevap verdi, yayından sonra hâlâ birlikte çalışıyorlar mı?
Son soru özellikle değerlidir. Uzun süren iş birlikleri, bir ajansın yayından sonra da işin başında kaldığını gösterir. Örneğin mobilya markası Caploonba'nın dijital pazarlamasını sekiz yılı aşkın süredir yürütüyoruz; böyle bir müşteri, sizin soracağınız soruları çoğu zaman yaşayarak cevaplar.
3. Alan adı, barındırma ve reklam hesaplarının sizin adınıza olduğu
Alan adı kaydında sahip olarak şirketinizin görünmesi gerekir; ajansın değil. Barındırma hesabında, DNS yönetiminde ve alan adı panelinde sizin de yönetici erişiminiz olmalı.
Aynı kural reklam ve ölçüm hesapları için de geçerli: Google Ads, Meta reklam hesabı, GA4, Search Console ve Google Etiket Yöneticisi şirketiniz adına açılmalı, ajans yalnızca erişim almalı. Reklam hesabının ödeme yönteminin kimde olduğunu da sorun. Hesap ajansın adınaysa, iş birliği bittiğinde kampanya geçmişi ve dönüşüm verisi de ajansta kalabilir.
4. Kaynak kod ve içerik haklarının kimde kalacağı
Size özel yazılan bir sitede kaynak kodun ve fikri mülkiyetin kimde kalacağı sözleşmede açıkça yazmalı. Bunun tek bir doğru cevabı yok; kod size devredilebilir ya da ajansta kalıp size kullanım hakkı verilebilir. Önemli olan hangisinin geçerli olduğunu imzadan önce bilmek ve kurulum notlarıyla teknik dokümantasyonun teslime dahil olup olmadığını sormaktır. Ücretli tema, eklenti ve yazı tipi lisanslarının kimin adına alındığını da sorun.
İçerik tarafında da benzer bir soru var: çekilen fotoğrafların, videoların ve yazılan metinlerin kullanım hakkı kimde? Görsel bankasından alınan fotoğrafların lisansı hangi kullanımı kapsıyor? Siteniz abonelikle kullanılan hazır bir platform üzerinde çalışıyorsa durum farklıdır: kod platform sağlayıcısına aittir ve devri söz konusu olmaz. Bu durumda sorulacak soru, ürün, sipariş ve müşteri verisinin kimde olduğu ve nasıl dışa aktarılabileceğidir.
5. Örnek bir rapor
Dijital pazarlama ya da SEO hizmeti alacaksanız, ajanstan başka bir müşteri için hazırlanmış, adı gizlenmiş bir aylık rapor isteyin. İyi bir rapor yalnız gösterim ve tıklama sayısını değil, harcamayı, gelen talep ya da satışı, o ay ne yapıldığını ve gelecek ay ne yapılacağını anlatır.
Raporu kimin yorumlayacağını da sorun. Ayda bir gelen bir PDF ile raporu sizinle birlikte okuyan bir toplantı arasında fark vardır.
6. Yazılı bakım ve destek kapsamı
"Teslimden sonra da yanınızdayız" bir taahhüt değil. Yazılı olması gerekenler: ücretsiz destek süresi, bu sürede nelerin yapılacağı (hata düzeltme, güvenlik güncellemesi, yedekleme, küçük içerik değişiklikleri), nelerin ayrı ücretlendirileceği, bir arıza bildirildiğinde ilk yanıtın ne kadar sürede geleceği ve ücretsiz dönem bitince bakımın hangi koşulla devam edeceği.
7. Haftalara bölünmüş bir teslim takvimi
"Yaklaşık bir ay" bir takvim değildir. Keşif, tasarım, geliştirme, test ve yayın aşamalarının hangi haftalara düştüğünü ve her aşamanın sonunda size ne gösterileceğini isteyin. İyi bir takvim, sizden beklenenleri de tarihleriyle yazar: metinlerin, fotoğrafların ve onayların ne zaman gelmesi gerektiğini.
Ödemelerin de bu aşamalara bağlanması iki taraf için güvencedir. Kurumsal bir site bizde genellikle 2–4 hafta sürer. Süreyi ve fiyatı hangi kalemlerin belirlediğini web sitesi fiyatı yazımızda ayrıntılı anlattık.
8. Projede kimin çalışacağı
Sunumu yapan kişi ile işi yapacak kişi çoğu zaman aynı değildir ve bu kendi başına sorun değildir. Sorun, kimin çalışacağının belirsiz kalmasıdır. Projede size muhatap olacak kişiyi, tasarımı ve yazılımı kimin yapacağını, işin bir kısmının dışarıya (serbest çalışan ya da başka bir firmaya) verilip verilmeyeceğini sorun. İlk toplantıya projeyi yönetecek kişinin katılmasını isteyin.
9. KVKK konusunda net cevaplar
Siteniz form, teklif talebi ya da üyelik üzerinden kişisel veri topluyorsa, bu verilerin sorumlusu sizsiniz; ajans ve barındırma firması çoğu durumda verinizi sizin adınıza işleyen taraftır. Ajansa şunları sorun: form verileri nereye kaydediliyor ve kime e-postayla gidiyor, sunucu hangi ülkede, aydınlatma metni ve çerez onayı kim tarafından hazırlanacak? Reklamlarda müşteri listesi kullanılacaksa, bu listenin hangi izinle ve nasıl yükleneceği de konuşulmalı. Hukuki metinlerin son hâli için kendi hukuk danışmanınızın görüşünü alın.
10. Bir çıkış planı
Ayrılmak için değil, ayrılmanın mümkün olduğunu bilmek için sorulur. İş birliği biterse size neyin, ne kadar sürede teslim edileceği yazmalı: bütün hesap erişimleri, veritabanı yedeği, sözleşmeye göre size kalacak kod ve tasarım dosyaları, reklam hesaplarının devri ve şifrelerin değiştirilmesi. Sözleşmenin kaç gün önceden bildirimle sona erdirilebileceği ve erken ayrılmanın bir cezası olup olmadığı da aynı yerde yazmalı.
Kanıtları tek tabloda toplamak
Birden fazla ajansla görüşüyorsanız bu tabloyu her biri için doldurun.
| Kanıt | Nasıl istenir | Uyarı işareti |
|---|---|---|
| Canlı işler | Yayındaki adres ve ajansın o işteki payı | Yalnız görsel sunum, adres yok |
| Referans | Benzer işin müşterisiyle kısa görüşme | "Müşterilerimiz gizlilik istiyor" |
| Hesap sahipliği | Alan adı kaydı ve reklam hesaplarında sizin adınız | Hesapların ajans adına açılması |
| Kod ve içerik hakları | Kodun ve içeriğin kimde kalacağını yazan sözleşme maddesi | Konunun sözleşmede hiç geçmemesi |
| Örnek rapor | Adı gizlenmiş gerçek bir aylık rapor | Yalnız gösterim ve beğeni sayıları |
| Bakım kapsamı | Dahil olan ve olmayan işlerin listesi | "Her zaman ulaşabilirsiniz" dışında bir şey yok |
| Takvim | Haftalara bölünmüş plan | Tek bir teslim tarihi, ara aşama yok |
| Ekip | Muhatap ve işi yapacak kişilerin adı | Kimin çalışacağı belirsiz |
| KVKK | Verinin nerede tutulduğu, metinleri kimin hazırlayacağı | Konunun "sonra bakarız" ile geçilmesi |
| Çıkış planı | Ayrılıkta teslim edilecekler listesi | Uzun taahhüt ve yüksek cayma bedeli |
Sözleşmede ne yazmalı
Yukarıdaki kanıtların çoğu, sonunda sözleşmede bir maddeye dönüşmelidir. Ajansın gönderdiği sözleşme taslağında şunları arayın:
- İşin kapsamı: sayfa listesi, diller, entegrasyonlar ya da yönetilecek reklam kanalları
- Kapsam dışında kalan işler ve ek işlerin nasıl fiyatlandırılacağı
- Tasarımda kaç tur revizyon yapılacağı
- Aşamalı takvim ve iki taraftan kaynaklanan gecikmelerde ne olacağı
- Ödemelerin bağlandığı aşamalar
- Kaynak kod, tasarım dosyaları ve içeriklerin fikri mülkiyetinin kimde kalacağı
- Alan adı, barındırma ve reklam hesaplarının sahipliği
- Bakım ve destek süresi, kapsamı ve yanıt süresi
- Gizlilik ve kişisel verilerin korunması
- Fesih koşulları, bildirim süresi ve ayrılıkta teslim edilecekler
Yerel bir ajansla çalışmak ne zaman işe yarar
Yakınlık tek başına seçim nedeni değil; web sitesi ve reklam yönetimi işlerinin büyük kısmı uzaktan da yürür. Yerinde çalışmanın gerçekten işe yaradığı yerler fotoğraf ve video çekimi, üretim tesisi ya da mağaza ziyareti ve yüz yüze atölye toplantılarıdır. Örneğin İzmir Torbalı'da üretim yapan Eren Ambalaj için web sitesinin yanında ürün kataloğunu tasarladık, tesiste fotoğraf çekimi yaptık ve tanıtım filmini ürettik. Çekim gerektiren bu tür işlerde yakınlık planlamayı kolaylaştırır. İhtiyacınız yalnız web sitesi ya da dijital pazarlama yönetimiyse, ajansın hangi şehirde olduğundan çok bu listedeki kanıtları verip veremediğine bakın.
Sık sorulan sorular
Ajanstan referans istemek ayıp mı?
Hayır, bu olağan bir istektir ve işini bilen bir ajans bekler. Ajans müşterisini habersiz aramaz; önce müşteriden izin alır, sonra görüşmeyi ayarlar. Bu yüzden cevap birkaç gün sürebilir, ama hiç gelmemesi bir işarettir.
Reklam hesabım ajansın adına açılmışsa ne yapmalıyım?
Önce ajanstan hesapta size yönetici erişimi vermesini ve hesap sahipliğinin devrini isteyin. Devrin nasıl yapılacağı platforma göre değişir; bazı durumlarda kendi adınıza yeni bir hesap açmak ve kampanyaları oraya taşımak gerekir. Hangi yolu seçerseniz seçin, eski hesabın geçmiş raporlarını dışa aktarıp saklayın.
En ucuz teklifi seçmek yanlış mı?
Kendi başına yanlış değil; önemli olan tekliflerin aynı kapsamı anlatıp anlatmadığı. Ucuz teklifte içerik, bakım ya da hesap devri gibi bir kalem eksik olabilir ve bu eksik sonradan ayrı bir fatura olarak önünüze gelir. Teklifleri kalem kalem karşılaştırdıktan sonra kalan fark gerçek farktır.
Serbest çalışan biriyle mi, ajansla mı çalışmalıyım?
Kapsamı dar ve kısa süreli bir iş için deneyimli bir serbest çalışan yeterli olabilir. Tasarım, yazılım, içerik ve reklamın birlikte yürüyeceği ya da yıllarca bakım isteyecek işlerde, bir kişinin hastalık, yoğunluk ya da ayrılık riski ajansta ekip tarafından karşılanır. Hangisini seçerseniz seçin, bu listedeki kanıtlar aynı şekilde geçerlidir.